« وَذَرِ الَّذِينَ اتَّخَذُوا » 70 طبرى : مجاهد گفته است : اين آيه نسخ شد بآيت سوره ى برائه « فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِينَ » . مجمع : اين آيه دستور است كه پيغمبر با آنها ملاطفت نكند ولى نصيحت بكند چون گفته شده است ، « و ذكّر به » يعنى بوسيله ى قرآن موعظه كن . اين آيه تا آخر بگفته ى قتاده منسوخ است بآياتى كه امر بجنگ كرده است ، قتاده گفته است : فقطَّ تهديد كافران است . « أَنْ تُبْسَلَ نَفْسٌ » 70 طبرى : ابن عبّاس گفته است تا كسى رسوا نشود . مجمع : مجاهد و سدّى و فرّاء و جبّائى و حسن بصرى گفته‌اند : يعنى تا اينكه كسى تسليم گناه كار خود نشود ، ابن عبّاس گفته است : يعنى تا هلاك نشود بواسطه ى كارى كه كرده است ، قتاده گفته است : تا كسى بكردار خود محبوس نشود ، ابن زيد گفته است : تا آنكه كسى گرفتار كار زشت خود نشود ، عطيّه ى عوفى گفته است : تا تسليم بمأمورين جهنّم نشود ، اخفش گفته است : تا كسى بگناهش مجازات نشود . « وَإِنْ تَعْدِلْ كُلَّ عَدْلٍ لا يُؤْخَذْ » 70 ابو الفتوح : يعنى هر چه فديه و عوض گناه و قيمت جان خود را بدهد از او پذيرفته نيست ، و فديه را عدل ناميده‌اند براى آنكه عدل و هملنگه و در برابر جان شخصى است كه آن را مىپردازد ، و ابو عبيده گفته است : يعنى هر چه عدالت بكند پذيرفته نيست - چون در دنيا ستم كرده است ، و در آنجا توبه و كار پذيرفته نيست . ابو الفتوح از ابن عبّاس و فرّاء و مفسّرين نقل كرده است اين آيه اشاره است كه مردم ، مذاهب ديگر ايام عيد خود را بلهو و بيهوده ميگذرانند ، ولى مسلمين عيدشان براى عبادت است . سخن ما : آيت اوّل دستور است باحتراز از مجالس بدگوئى و مسخره ى دين و آئين و روشن نيك زندگى چون همه ى اينها امتيازات بشر و آيات خداوندى و نشانه - هاى عقل و خرد آدمى است كه خدا به او عطا كرده است و حضور در مجالس مسخره كردن و خوار شمردن آنها كمكى است به آن مردم و موجب انحطاط و ضعف اين آداب